آشنایی با ساز پن فلوت

پن فلوت

پن فلوت، زامپونیا یا سازدهنی سرخ‌پوستان نوعی فلوت و از سازهای محلی قوم اینکا درآمریکای جنوبی است. نام این ساز برگرفته از مجسمه ی خدای پن است که این ساز را در دست دارد، برگرفته شده است.

پن فلوت یک ابزار موسیقی بادی است که اولین بار توسط یونانیان باستان استفاده شده است.اولین کاربرد این ساز قبل از میلاد در جزایر Cycladic بود و به عنوان تمدن یونانی است.ساز پان فلوت یکی از قدیمی ترین آلات موسیقی در یونان باستان بود.

پن فلوت چیست؟

این نوع فلوت از چهار تا هجده لوله ساخته شده است که به طور کلی طول های متفاوتی دارند.پن فلوت در یونان به عنوان ابزار موسیقی باقی ماند و در سراسر اروپا به ویژه در دوره قرون وسطی گسترش یافت.
این ساز در کشورهای مختلف نام متفاوت دارد.در چین این ابزار به نام Paixiao نامگذاری شده است.Paixiao یک پان فلوت از جنس بامبو بود که عموماً از ۱۶ لوله تشکیل شده بود که به صورت نیمه طراحی شده بود.
گفته می شود که سکل فلوت الهام گرفته از بال های یک پرنده افسانه ای به نام ققنوس در چین است.پان فلوت را می توان برای تولید صداهای ملودیک به سادگی با دمیدن به صورت افقی از طریق انتهای باز به سمت لبه های داخلی تیز لوله ها نواخت.هر لوله را می توان به عنوان کلید اصلی مورد استفاده قرار داد.با افزایش تنش لب ها و فشار تنفس،نت های موزون تولید می شود.

تاریخ ساز پن فلوت

شواهد نشان می دهد که پن فلوت به عنوان یک ابزار موسیقی در سایر نقاط جهان نیز وجود داشته و مختص اروپا نبوده است.در آسیا یکی از قدیمی ترین پان فلوت کشف شده است.این فلوت نوعی فلاکت پن است که دارای یک لوله بزرگ در وسط است با لوله هایی در دو طرف که به طور متقارن کوجک شده اند.این ابزار برای ادای سوگند مورد استفاده قرار می گرفته است.

ساختار

این ساز از تعدادی لوله که از بزرگ‌ترین به کوچک‌ترین کنار هم قرار گرفته تشکیل شده است. یک طرف این لوله‌ها مسدود است. این ساز اغلب در گام سُل ماژور کوک می شود. پن فلوت در آمریکای لاتین در کشورهای پرو و اکوادور و در اروپا در کشورهای رومانی و لهستان از محبوبیت خاصی برخوردار است.

انواع پن فلوت

پن فلوت یک از ساز های موسیقی است که صدایی بسیار دلنشین دارد.پن فلوت انواع مختلف در طرح های متفاوت دارد که عبارت اند از :

فلوت آنترا :

پن فلوت آنترا از کوه های آند کره شمالی ریشه گرفته است.
معمولاً آنتارا از ۱۳ لوله بامبو ساخته شده است که کمی خمیده است.
۱۳ لوله نت های مختلفی ایجاد می کنند.
پان فلوت آنترا به طور سنتی توسط مردان در منطقه کوه آند، که امروزه نیز از آن استفاده می شود نواخته می شود.

فلوت نای :

پان فلوت نای دارای ریشه رومانیانی و طراحی منحصر به فرد چرخشی است.
لوله های منحنی طیف گسترده ای از صداها را ایجاد می کنندو
نوازنده برای استفاده از تمام لوله ها سر را می چرخاند.
با چرخش فلوت و حرکت فک صدا ایجاد می شود.
فلوت پن نای در قرن هفدهم اختراع شد.
معمولاً نای با ۲۲ لوله از چوب بامبو ساخته می شود.

فلوت سیکا :

سایکو یا زامپونا فلوت پن در کوه آند و بولیوی استفاده شد است.
در اصل فلوت پن سیکا در پرو ساخته شده است.
معمولاً پن فلوت سیکا با ۱۳ لوله از چوب بامبو استو
فلوت سیکا به گونه ایست که دو نفره هم می تواند نواخته شود.

شواهدي از پن فلوت در نقاط مختلف جهان

اين تصور که پن فلوت تنها در اروپا استفاده ميشود، نادرست است. در آسيا بعضي از قديميترين اجداد پن فلوت يافته شده است که پاي ژيائو p ai hsiao نام دارد که نوعي پن فلوت است که بلندترين ني آن در وسط قرار گرفته و باقي ني ها به ترتيب قد از بلند به کوتاه در دو سمت آن چيده شده اند.

اين ساز براي انجام مراسم رسمي و مذهبي مورد استفاده قرار ميگرفته است. در British Museum لندن، نقش برجسته هايي از دوران گانداراي هند از قرن اول تا پنجم بعد از ميلاد وجود دارد که در آن زناني به نواختن سيرينکس، ني، دوناي و طبل مشغولند.

وجود پن فلوت در آفريقا چندان مشهود نيست.البته در يکي دو مورد و در مناطق محدودي در شرق و مرکز آفريقا مانند اوگاندا، نوعي پن فلوت ابتدايي با ۲ تا ۶ ني يافته شده است.

در آمريکاي جنوبي، به خصوص پرو و بوليوي پن فلوت همان قدر زنده و رايج است که در روماني. اين ساز همواره در موسيقي فولکلوريک اين مناطق به کار ميرود و در بشتر موزه هاي جهان ما با شواهدي از وجود پن فلوت در دوران ۳۰۰ تا ۱۵۰۰ ميلادي روبرو ميشويم.

منشاء اين ساز در آمريکا، به اقوام اينکا و مايا باز ميگردد که به نامهاي روندادور rondador، آنتارا antara، هايورا hauyra، پوهورا puhura و سيکو siku خوانده ميشده است. در اين ساز، ني ها توسط يک تير عرضي به يکديگر متصل شده و با بندي از جنس گياه به هم بسته ميشدند. اين نيها به اندازه پن فلوت روماني محکم بسته نميشدند.

با اين وجود امروزه پن فلوت يک ساز بدوي و مخصوص ترانه هاي روستايي و محلي به شمار نمي آيد بلکه به عنوان سازي مهم و مستقل شناخته مي شود.

 

 لئو روخاس یکی از نوازنده های جهانی فلوت و پن فلوت شناخته شده است.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *